Zien en Beleven: Duurzaam boeren in Midden-Delfland

15 & 24 maart 2012. De eerste lezing met excursie in de reeks 'Midden-Delfland Zien en Beleven' werd meteen een behoorlijk ingewikkeld en technisch verhaal. Arnold van Adrichem vertelde over het Kringlooplandbouw project in Midden-Delfland, waaraan 25 van de 60 boeren in Midden-Delfland meedoen. In twee studiegroepen leren de boeren om de kringloop met de aan- en afvoerproducten van hun bedrijf in kaart te brengen en zo goed mogelijk te beheersen. Tijdens de excursie op de boerderij van Arnold aan de Gaagweg in Schipluiden leerden de deelnemers aan Zien en Beleven hoe dat in de praktijk in zijn werk gaat. 

In zijn lezing vertelde Arnold over het ontstaan van dit project. Tijdens zijn studie leerde Arnold van Jaap v.d. Brughem (voormalig hoogleraar Wageningen) over de kringlooplandbouw. Hierbij is de balans tussen de hoeveelheid stikstof (N) en koolstof (C) in de koe heel belangrijk voor de goede spijsvertering. Samen met Gert-Jan Hooijmans en Nico van Paassen, fondsen van het IODS (lees compensatiegeld voor de aanleg van de A4) en ondersteuning van de gemeente Midden-Delfland werden de studiegroepen opgezet met als doel de kringlooplandbouw ook in Midden-Delfland toe te passen. Doel is beter grip te hebben op de voedingsmiddelen, kunstmesten en afvoerproducten op het bedrijf. 

Eerst maar eens wat cijfers:

• In Midden-Delfland zijn ca. 60 boeren werkzaam met een melkproductie van 35 miljoen liter melk per jaar.
• Per hectare worden twee koeien gehouden die samen ca. 15.000 liter melk per jaar leveren. Gemiddeld levert een koe in zijn leven 26.000 liter melk.
• De gemiddelde leeftijd van de koe in Nederland is vijf jaar, waarbij hij drie jaar lang melk geeft. Bij veel boeren in Midden-Delfland mogen de koeien ouder worden.
• De kringloop kan kort worden samengevat in vier woorden: Koe-mest-bodem-plant. 
• Als extra voeding voor de koe worden o.a. gebruikt: bierbostel (bijproduct van de bierindustrie), mais, aardappelen, melasse.

Onderdelen van het streefprofiel van de kringlooplandbouw zijn: de koe in de wei, gezonde bodem (nu en later), robuust melkvee, opgeruimd erf en een 'open deur' voor de burgers. Het kringloopkompas en koekompas zijn hulpmiddelen om de duurzaamheids- en dierwelzijnsprestaties te bereiken. 

Midden-Delfland is hierin niet uniek. Meer dan 400 boeren in Nederland leren in studiegroepen meer over een duurzame bedrijfsvoering, die bovendien economische voordelen biedt. Zie ook de website: www.duurzaamboeren.nl. 

Excursie aan de Gaagweg

Op de prachtige, zonovergoten zaterdag 24 maart had Arnold van Adrichem de koffie al klaar staan op zijn erf. Hij vertelde over het ontstaan van zijn huidige boerderij, die de oude boerderij uit 1727 heeft vervangen. Er waren vroeger twee uitritten naar de Gaagweg. Want tegenover het huisje van Berkhout aan de weg stond vroeger een tol (Leen de Recht als tolbaas). Met deze twee uitritten naar de Gaagweg kon de betaling van tolgeld ontlopen worden. 

In de stal bij zijn Montbéliarde koeien vertelde Arnold hoe hij 10 jaar geleden geleidelijk naar dit Franse ras is omgeschakeld (buurman John van Winden deed hetzelfde). Deze dieren geven ca. 1000 liter melk per jaar minder dan de Amerikaanse Holstein-Frisian koeien, maar hebben als voordeel dat ze langer op de boerderij kunnen blijven en over het algemeen minder onderhoud behoeven. Arnold geeft uitleg over de verschillende soorten voeding die zijn koeien, naast het (kuil)gras, krijgen om de spijsvertering in balans te houden: biks, bierbostel en voermais. Dit komt de melkproductie ten goede.

De mest in de 1500 m³ grote mestkelder onder de stal bevat de noodzakelijke voeding, waaronder stikstof, om het gras weer goed te laten groeien. Mest injecteren moet daarom op het juiste moment gebeuren als het gras het nodig heeft: in het voorjaar bij groeizaam weer! Dan kan er later, ook op het juiste moment, weer gemaaid worden. Maar boer zijn betekent ook veel administratie, zoals het tijdig merken en aanmelden van de kalveren in de landelijke database, het bijhouden van de de mestboekhouding en de administratie van de verschillende voeding en mineralen op de boerderij. Arnold heeft een eigen vat met sperma voor de KI (kunstmatige inseminatie) in vloeibare stikstof.  Het inbrengen bij de koe laat hij liever over aan esperts. Verder werd stil gestaan bij het kuilgras. Arnold herkent precies van welke periode het gras is. De geur vertelt of er veel suikers inzitten. 

Tot slot tracteerde Arnold de deelnemers, maar zeker ook de koeien, door de deuren van de stal te openen zodat zijn melkkoeien van het nog jonge gras konden gaan proeven. 

Midden-Delfland: Zien en Beleven 2012
Lezingen en excursies om het Midden-Delflandgebied met andere ogen te leren ‘lezen’

U fietst of wandelt door Midden-Delfland en vraagt zich af: Waarom zijn vrijwel alle slootjes recht, maar kronkelt één sloot daar min of meer haaks op? Onbegrijpelijk dat u laag fietst en dat boven u de boten te zien zijn. Hoe werkt de waterhuishouding hier? U herkent de meest bekende weidevogels, maar zou graag ook oog willen krijgen voor de bijzondere vogelsoorten in het gebied. U zou graag wat meer te weten komen over oude boerderijen waar u langs komt. U ziet dat er in het ‘vlakke polderlandschap’ toch verhogingen zijn en zou graag weten hoe die zijn ontstaan.

Evenals in 2010 en 2011 organiseert de Agrarische Natuurvereniging Vockestaert in 2012 een zestal lezingen over dit soort onderwerpen met daaraan gekoppeld excursies. Om een idee te krijgen, een impressie van de lezingen en excursies van 2010 en 2011 is te zien via de links: http://jaar2010.middendelfland.net/middendelfland/zienenbeleven.htm en
http://jaar2011.middendelfland.net/middendelfland/zienenbeleven.htm.

In de voordrachten wordt met behulp van veel beeldmateriaal al naar gelang het onderwerp iets over de geschiedenis van de ontginning en bebouwing van het gebied uitgelegd of krijgt u informatie over onderwerpen uit flora en fauna. Tijdens de excursies leert u met andere ogen te kijken naar Midden-Delfland en de verkregen kennis te gebruiken. De lezingen worden gegeven op donderdagavonden van 20.00 tot 22.00 uur, en de bijbehorende excursies vinden, vrijwel steeds, tien dagen later plaats op zaterdag van 10.30 tot 12.30 uur.

Het Programma voor Midden-Delfland: Zien en Beleven in 2012 luidt:

· 15-03 Duurzaam boeren in Midden-Delfland (Arnold van Adrichem)
· 24-03 Boerderijexcursie
· 19-04 Vogels van Midden-Delfland: weidevogels, ganzen, uilen, roofvogels (Michel Kuipers)
· 28-04 Vogelexcursie
· 24-05 De planten van Midden-Delfland (Cor Nonhof)
· 2-06 Plantenexcursie
· 20-09 Schepen en vaarwateren van Midden-Delfland (Kees-Jan van Herk)
· 29-09 Waterexcursie
· 25-10 De Koe in de Midden-Delflandse praktijk (Eric van der Kooij)
· 27-10 Koeienexcursie
· 15-11 Kerken en Kapellen van Midden-Delfland (Jacques Moerman)
· 17-11 Kerkenexcursie

De reeks wordt aangeboden als geheel en de kosten bedragen 60 euro per persoon (bij alle lezingen en bij de meeste excursies zijn koffie en thee inbegrepen!).

Er zijn dertig plaatsen beschikbaar. Inschrijven kan door een e-mail te sturen naar n.praagman@tiscali.nl of telefonisch (zie hieronder). Na betaling van de inschrijfkosten (u krijgt bericht naar aanleiding van uw aanmelding) bent u definitief verzekerd van een plek. Vlak voor de eerste lezing ontvangen de deelnemers nadere informatie over de locaties waar lezingen en excursies worden gehouden.
Voor meer informatie kunt u bellen met Niek Praagman 015 – 2563328.

09 april 2012